GebruikersmenuClose

Menu

Menu

Wist u dat?

Er naast aardappelen ook aardperen bestaan?

aardperen

De Latijnse naam voor de aardpeer is de Helianthus Tuberosus.

Beoordelingen

maltezer ( 5 beoordelingen )
gele-dovenetel ( 4 beoordelingen )
kippen ( 3 beoordelingen )
dagpauwoog ( 2 beoordelingen )
noorse-esdoorn ( 2 beoordelingen )
Powered by Spearhead Software Labs Joomla Facebook Like Button

Bittervoorn - Rhodeus sericeus

Inhoud:
Beschrijving | Kenmerken | Verwisselbare soorten
Leefwijze en biotoop | Verspreiding
 

bittervoorn

Bittervoorn

Beschrijving

De bittervoorn is een zeer kleine, hoogruggige karperachtige vis met grote schubben, een vrij lange rugsvin en aarsvin en een blauwgroene overlangse streep op de staartsteel.

 

Kenmerken

Lichaam hoogrugge, zijdelings samengedrukt.

Lengte van de bittervoorn is meestal meestal 5 tot 6 cm en wordt maximaal 9 cm.

Kop klein, met smalle, eindstandige bek.

Schubben groot; zijlijn onvolledig, achter de 5de of 6de schub ontbrekend.

Rug- en aarsvin tamelijk lang.

Rugzijde van de bittervoorn is grijsgroen tot olijfkleurig; flanken met zilverglans en een blauwgroene overlangse streep van het rompmidden tot de staartwortel; buik wit of iets roodachtig.

Mannetjes hebben in de paaitijd een rood aangelopen borst en buik, blauwgroene rug en flanken, en grof korrelige paringsuitslag op de kop.

Bij kuitrijpe vrouwtjes is de anaalpapil uitgegroeid tot een lange legbuis.

34 tot 38 schubben op de zijlijn. Vinstralen: rugvin 12 tot 13, aarsvin 11 tot 13, borstvin 11tot 12, buikvin 8 tot 9, staartvin 19. Keeltanden 5 - 5.

 

Verwisselbare soorten

Karpers en de Carassius-soorten hebben een volledig ontwikkelde zijlijn en een kortere aarsvin; Abramis-soorten hebben een duidelijk kortere rugvin en ook een volledige zijlijn.

bittervoorntjes

Groepje bittervoorntjes

 

 

Leefwijze en biotoop

De Bittervoorn is een van de kleinste Europese karperachtigen.

Hij wordt ook wel samen met een veertigtal overwegend Oost-Aziatische soorten in een aparte familie Acheilognathidae ondergebracht; al deze dieren lijken veel op elkaar.

De Europese vorm wordt gezien als een ondersoort (Rhodeus sericeus amarus) van de Oost-Aziatische bittervoorn (R.s. sericeus); het contact tussen beide populaties is in de IJstijd verbroken geraakt.

Soms wordt hij als zelfstandige soort (R. amarus) opgevat.

Bittervoorns leven gezellig, in ondiep, sterk begroeid water bij de oever; ze bewonen zowel langzaam stromende als stilstaan de wateren, soms zelfs zeer kleine poeltjes.

Ze mijden wateren met een dikke laag slik op de bodem; het beste is een zandbodem met een dun laagje molm erop, en waar ook vol doende Schildersmossels of Zwanenmossels (Unio- en Anodonta-soorten) aanwezig zijn, want die hebben ze nodig voor de voortplanting.

Bittervoorns eten in hoofdzaak algen en zachte delen van hogere planten, maar ook wel allerlei kleine ongewervelde diertjes.

In de voortplantingswijze is een hoge graad van specialisatie zichtbaar.

De eieren worden in de mantelholte van zoetwatermosselen afgezet; ze komen daar uit, en de larven blijven er tot ze gaan vrijzwemmen.

De mossel ‘bewaakt’ dus het broed, wat de mortaliteit door predatie en wegdrijven drastisch vermindert.

Bittervoorns hoeven dus ook maar weinig eieren te produceren, vergeleken met vrij leggers of soorten die hun eieren aan planten of stenen kleven.

De voortplantingscyclus is zelfs zo nauw aan de mosselen gebonden, dat de baltskleuren alleen verschijnen als er een mossel in de buurt is.

In de paaitijd (van april tot juni) neemt een mannetje een geschikte mossel ‘in bezit’ en verdedigt daarom heen een territorium tegen concurrenten, waarbij hij zijn mooiste bruiloftspakje toont, in glinsterend blauwe, groene en rode tinten.

Ook bij het vrouwtje treden veranderingen op: de anders slechts 2-3 mm lange anaalpapil’ groeit binnen ongeveer 1 week tot een vaak wel 5 cm lange, dunne legbuis uit.

Het vrouwtje laat zich door de man naar de mossel leiden en steekt de legbuis in de uitstroomsiphon van de mossel; met behulp van urinedruk perst ze dan 1 tot 4 eieren in diens mantelholte, wat maar enkele seconden duurt.

Dadelijk daarna geeft het mannetje zijn sperma boven de mossel af, dat met het ademwater in de mantelholte wordt gezogen en daar de eieren bevrucht.

Het hele proces wordt vaak herhaald, bij verschillende mosselen.

In de drie maanden die de hele paaitijd in beslag neemt, produceert een enkel vrouwtje zo meestal ongeveer 100 (tot maximaal 5O0) cilindrische eieren, die 3 mm lang zijn (en dus behoorlijk groot).

Ze blijven hangen in de zeefvormige kieuwen van de mossel; ook de pas uitgekomen larven hechten zich via uitgroeiingen van de dooierzak aan deze kieuwen, om te voorkomen dat ze met het ademwater worden uitgestoten.

De jongen worden zo uitstekend beschermd door de mossel, en ook gedurig van vers ademwater voorzien.

Na 4 tot 5 weken zwemmen ze uit; ze zijn dan al ongeveer 11 mm lang en hebben goede overlevingskansen.

Bittervoorns worden na ongeveer 2 jaar geslachtsrijp; als hoogste bereikbare leeftijd wordt 5 jaar opgegeven.

De Bittervoorn is dus afhankelijk van de mossels voor zijn voortplanting; maar de mossels hebben daarvoor ook weer de Bittervoorn of andere vissen nodig.

De eieren en jongen van de Bittervoorn bezorgen de mossels geen noemenswaardige overlast, maar de zogeheten glochidiënlarven van de grote zoetwatermossels parasiteren op vissen.

Deze larven, die (afhankelijk van de soort) tot 0,3 mm lang zijn, worden bij honderdduizenden door de mossel in het water losgelaten.

Ze komen op diverse manieren (ook weer per soort verschillend) bij de vis terecht en zetten zich met hechtdraden of tandachtige organen op de huid of de kieuwen vast.

Daar worden ze door een weefselwoekering omsloten en veranderen ze binnen enkele weken in kleine mosseltjes die tenslotte afvallen en op de bodem gaan leven.

Schildersmossels (Unie soorten) geven hun glochidiënlarven in pakketjes af, die door vissen worden opgehapt en aldus in de kieuwen belanden; de glochidiën van Zwanenmossels (Anodonta-soorten) zijn tot draden of sluiers verenigd, die in het water zweven en zo op de huid van de vis terecht komen; ze ontwikkelen zich meestal op de vinnen.

De glochidiën van de meeste zoetwatermossels groeien niet ten koste van de vis, maar maken alleen een verandering van hun lichaamsvorm door. De vis lijdt er dus weinig schade van, of hij moest massaal zijn aangetast; hij dient alleen als transportmiddel.

Vermeld zij nog, dat ook de mossels specifieke eisen aan de vissoort stellen; zo is de stagnatie in de voortplanting van de in snelstromende beken levende mossel Unio crassus vermoedelijk een gevolg van de verdringing van de inheemse vissoorten door de uitgezette Regenboogforel, die als gastheer ongeschikt is.

De Bittervoorn is in de laatste decennia sterk in aantal achteruitgegaan en wordt als bedreigde soort beschouwd.

Als oorzaak wordt vaak de achteruitgang van de mossel bestanden aangewezen, die zelf weer samenhangt met watervervuiling en waterbouwkundige ingrepen, met name baggerwerk.

Een voldoende verklaring biedt dat niet, want Bittervoorns ontbreken tegenwoordig ook in veel gebieden waar nog rijkelijk mosselen voorkomen. Vermoedelijk is de Bittervoorn erg gevoelig voor anorganische verontreiniging in het water.

Bij het uitzetten van de soort moet men voorzichtig zijn, want in de handel vindt men vaak Aziatische bittervoorns, die soms lastig van de Europese vorm zijn te onderscheiden.

Bij de herintroductie van de Bittervoorn moet altijd goed worden overlegd met de officiële natuurbeschermingsorganisaties, en men mag daarvoor alleen de inheemse, locale vorm gebruiken.

In een aquarium kan men de Bittervoorn gemakkelijk tot voortplanting brengen, zodat de opbouw van een locaal pootvisbestand geen grote problemen hoeft op te leveren.

 bittervoorn

bittervoorn

 Verspreiding

De Europese ondersoort (R. s. amarus) komt voor van de Oeral tot Midden-Frankrijk en Engeland; hij ontbreekt in het mediterrane gebied.

In Oost-Azië bestaan twee andere ondersoorten: R. S. sericeus in het Amoer-bekken, en R. s. sinensis in het stelsel van de Yangtze.

 

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Waardering 0% (0 Beoordelingen)

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen

Nieuws - Dieren

Recent bezocht

Laatste reacties