Wilde bijen en hommels zijn onmisbaar voor onze natuur. Zonder hun werk als bestuiver zou een groot deel van de gewassen, fruitbomen en wilde planten in problemen komen. Toch staan hun aantallen al jaren onder druk door verlies van leefgebied, monocultuur en bestrijdingsmiddelen. Gelukkig kun je in je eigen tuin een waardevol thuis maken voor deze beestjes. In dit artikel lees je hoe.
Waarom de wilde bij meer aandacht verdient
Veel mensen denken bij bijen meteen aan de honingbij, die door imkers wordt gehouden. Maar in Nederland en België leven er honderden soorten wilde bijen, van metselbijen en zandbijen tot kleine zweefvliegjes die ook een rol spelen. Veel van deze soorten leven solitair en bouwen hun nest in de grond, in oude muurtjes of in dode plantenstengels.
Hommels zijn weer iets anders. Ze leven in kleine kolonies en zijn vooral actief bij koeler weer, waardoor ze al vroeg in het voorjaar aan het werk gaan. Door hun grotere lichaam kunnen ze tegen lagere temperaturen, een gave waarmee ze aanvullend zijn op honingbijen.
Een tuin vol stuifmeel en nectar
De belangrijkste regel is variatie. Een tuin die het hele jaar door bloemen heeft, is voor bestuivers van onschatbare waarde. Plant niet alleen voorjaarsbloeiers zoals krokussen en sneeuwklokjes, maar zorg ook voor zomerbloeiers en herfstplanten zoals zonnehoed, koninginnenkruid en herfstaster.
Inheemse planten verdienen de voorkeur. Soorten als ossentong, distel, klaver en koningskaars bieden bestuivers precies wat ze nodig hebben. Gevulde sierbloemen zien er mooi uit, maar leveren meestal weinig nectar op omdat de bloemkroon zo dicht is dat insecten er niet bij kunnen.
Ruimte voor nest en schuilplaats
Bestuivers hebben meer nodig dan alleen voedsel. Ook een veilige plek om te nestelen is belangrijk. Een rommelig hoekje met dode takken, een open zandstrookje of een muurtje van oude bakstenen biedt al kansen voor verschillende soorten. Wie graag iets specifieks aanbiedt, kan een insectenhotel ophangen.
Belangrijk daarbij is dat je een goed hotel kiest. Pak een exemplaar met variatie in gaatdiameters tussen vier en negen millimeter, gemaakt van natuurlijk materiaal. Hang het hotel op een zonnige, droge plek en haal het niet jaarlijks weg, want veel bewoners gebruiken het ook in de winter.
Bestrijdingsmiddelen overslaan
Geen chemische bestrijding gebruiken is misschien wel de eenvoudigste stap om bijen te helpen. Veel pesticiden tasten het zenuwstelsel van bestuivers aan, zelfs in kleine hoeveelheden. Voor de meeste tuinproblemen zijn er natuurlijke alternatieven die net zo goed werken.
Een gezonde tuin draait op evenwicht. Lieveheersbeestjes eten luis, oorwurmen ruimen rupsen op en sluipwespen helpen met andere plagen. Hoe meer biodiversiteit, hoe minder je zelf hoeft in te grijpen.
Water en zon zijn even belangrijk
Wat bestuivers ook nodig hebben, is een ondiep schaaltje water met daarin een paar kiezels of takjes om op te landen. Vooral op warme dagen is dat een welkom drinkpunt. Een zonnig plekje in je tuin is bovendien aantrekkelijk omdat veel wilde bijensoorten zon nodig hebben om actief te blijven.
Kleine stappen, groot verschil
Hoe groter of kleiner je tuin ook is, elke bloem en elk schuilplekje telt mee. Door bewust te kiezen voor inheemse planten, een rommelhoekje te laten staan en geen gif te gebruiken, draag je direct bij aan een gezondere insectenwereld. Het mooiste eraan is dat je het resultaat zelf ziet, met meer bloemen, fruit en zoemende leven in je eigen tuin.
