Op een warme zomerdag boven een vijver of langs een sloot zie je ze vaak: pijlsnelle, glinsterende insecten met een lange staart en doorzichtige vleugels. Libellen behoren tot de oudste insecten op aarde en zijn fascinerend om naar te kijken. In Nederland en België komen meer dan zestig soorten voor, waarvan een aantal regelmatig in tuinen verschijnt zodra er water in de buurt is. Met een beetje aandacht herken je al snel de meest voorkomende soorten.
Het verschil tussen libellen en waterjuffers
Wat veel mensen niet weten, is dat libellen en waterjuffers nauwe familie zijn maar duidelijke verschillen vertonen. Echte libellen hebben een steviger, breder lichaam en houden hun vleugels in rust horizontaal naast hun lijf. Waterjuffers zijn juist slank en sierlijk en vouwen hun vleugels in rust netjes boven de rug.
Beide groepen leven in en rond zoet water. De larven groeien op onder water en kunnen daar wel meerdere jaren blijven voordat ze uitvliegen. Daarna leven de volwassen dieren slechts enkele weken, waarin ze zich razendsnel voortplanten.
De platbuik en de viervlek
De platbuik is een van de bekendste libellen in onze regio. Het mannetje heeft een opvallend brede, blauwgrijze buik die wat afgeplat lijkt. Vrouwtjes en jongere dieren zijn goudgeel. De viervlek dankt zijn naam aan de vier donkere stippen op de vleugels en is vooral te zien boven heidevennen en oude vijvers.
Heldere kleuren in juni en juli
Juni en juli zijn topmaanden om libellen te spotten. De vuurlibel valt op door zijn felrode kleur en heeft zich de afgelopen jaren ver naar het noorden uitgebreid, mede dankzij warmere zomers. De grote keizerlibel is met een spanwijdte van bijna elf centimeter een van de grootste vliegers boven onze poelen en heeft een opvallende groen-blauwe kleur.
Wie meer geluk heeft, ziet de glassnijder of de bruinrode heidelibel langsschieten. Beide hebben een rustigere vliegstijl dan de keizerlibel en blijven soms minutenlang stil hangen om hun prooi te bespieden.
Sierlijke waterjuffers op zoek naar planten
Tussen het riet en de oeverplanten zie je vaak waterjuffers fladderen. De azuurwaterjuffer is een veelvoorkomende soort met een felblauwe kleur en zwarte tekening. Het lantaarntje is een kleinere soort die je gemakkelijk over het hoofd ziet, met een opvallend lichtblauw uiteinde dat in de zon oplicht.
Hoe maak je je tuin aantrekkelijk voor libellen
Libellen hebben vooral water nodig om zich voort te planten. Een kleine vijver of een natuurlijk poeltje met inheemse oeverplanten zoals lisdodde of grote egelskop trekt al snel aandacht van rondvliegende exemplaren. Vermijd het gebruik van vissen die de libellenlarven opeten en zorg voor zonnige plekken, want libellen warmen graag op voordat ze gaan jagen.
Daarnaast helpt het om in de buurt van je waterelement bloemen en hoog gras te laten staan. Daar leven kleine vliegjes en muggen waar libellen op jagen. Hoe rijker de tuin aan leven, hoe groter de kans dat deze sierlijke roofdieren bij je langskomen.
Een zomeravond bij het water krijgt meteen meer betekenis als je weet wat er allemaal vliegt. Met wat oefening herken je binnen een paar weken de meest voorkomende soorten en zie je ineens hoe rijk het leven rondom een eenvoudige tuinvijver is.
