Voor mezen en roodborstjes strooi je in november 2026 vooral zonnebloempitten (liefst de zwarte, oliehoudende soort), pindas in een net of voederkorf en vetbollen zonder plastic netje. Roodborstjes eten liever van de grond of uit een open schaaltje, en pakken graag gebroken zonnebloempitten, havervlokken en rozijnen. Mezen zijn acrobaten die aan een hangende voederkolom of pindanet prima uit de voeten kunnen.
Waarom november het moment is om te starten
In november zakt de temperatuur geregeld richting het vriespunt en nemen de natuurlijke voedselbronnen af. Zaden, bessen en insecten zijn schaarser, terwijl vogels juist meer energie nodig hebben om warm te blijven. Een kleine vogel als een pimpelmees weegt maar rond de 11 gram en kan in een koude nacht een flink deel van zijn lichaamsgewicht verbranden. Een vaste voederplaats helpt dan echt om de nacht door te komen.
Wat eet welke vogel?
Koolmees en pimpelmees
Mezen zijn de makkelijkste gasten. Zwarte zonnebloempitten, pinda's en vetbollen worden vrijwel altijd gegeten. Gebruik pinda's alleen als ze ongezouten en van goede kwaliteit zijn. Gezouten of geroosterde snacks voor mensen zijn schadelijk.
Roodborst
Het roodborstje is geen echte zaadeter en zoekt in de winter vooral insecten en kleine bodemdiertjes. Op een voederplaats pakt hij liever zachtvoer: gebroken pitten, havervlokken, rozijnen en meelwormen. Zet voor hem een laag, open schaaltje neer, bij voorkeur dicht bij struikgewas zodat hij zich veilig voelt.
Overige gasten
Ook vinken, huismussen en groenlingen komen af op zaadmengsels. Merel en zanglijster zijn gek op appels, die je gerust in stukken in de tuin kunt leggen.
Een rekenvoorbeeld voor de wintermaanden
Neem een gemiddelde voederplaats met een kleine groep vaste bezoekers. Stel dat ze samen zo'n 100 gram voer per dag opeten. Van half november tot half maart, dus ongeveer 120 dagen, is dat 12 kilo. Een zak van 5 kilo kost grofweg enkele euro's, dus reken op minder dan €15 voor het hele seizoen. Het ligt iets hoger als je kiest voor kwalitatief goed voer. Gaat het om een tuin met veel verkeer, dan loopt het verbruik snel op.
Hygiëne en plaatsing
Een voederplaats die vuil wordt, is slechter dan geen voederplaats. Reinig voederhuisjes en voederkolommen regelmatig met heet water en zonder zeep, en haal oud, nat of beschimmeld voer weg. Zo voorkom je verspreiding van ziektes onder vogels. Hang de voederplaats ook niet te dicht bij een raam, maar ook niet in het open veld. Een plek op zo'n twee meter hoogte, met struiken op enkele meters afstand, geeft de vogels dekking tegen de sperwer en de kat.
Houd er rekening mee dat veel soorten gewoon blijven en niet wegtrekken. Wie meer wil weten over de vogels die hier blijven overwinteren, ziet meteen waarom juist deze soorten baat hebben bij een betrouwbare voedselbron in de tuin. Ook bij vorst is water belangrijk: een ondiep schaaltje, dagelijks ontdooid, wordt gretig gebruikt.
Begin klein en blijf consequent
Je hoeft niet meteen alles te kopen. Begin met een kleine voederkolom met zonnebloempitten en een schaaltje op de grond, en breid uit als je ziet wie er langskomt. Belangrijker dan het type voer is dat je volhoudt: vogels in de buurt gaan op je voederplaats rekenen, zeker als het streng vriest. Stop je in het voorjaar, doe dat dan geleidelijk, wanneer er weer genoeg natuurlijk voedsel te vinden is.
