In juni merk je nauwelijks iets van ze, maar zodra augustus aanbreekt duiken ze op bij elke barbecue, elk glas frisdrank en elk stuk fruit op tafel. Wespen lijken plots overal. Dat is geen toeval en ook geen kwestie van pech: het is precies wat er in een wespennest gebeurt in de tweede helft van de zomer.
Het nest heeft geen larven meer te voeden
Een wespenvolk begint in april met één koningin. De hele lente en voorzomer jagen de werksters op insecten, rupsen en spinnen om de larven in het nest te voeden. In ruil krijgen ze van die larven een zoet, suikerrijk sap. Dat is hun eigen energiebron.
Rond eind juli en begin augustus stopt de koningin met het leggen van eitjes voor werksters. De laatste larven verpoppen, en daarmee valt de suikerbron van de volwassen wespen weg. Een volk kan op dat moment uit vijf- tot tienduizend werksters bestaan die plots werkloos zijn en zelf op zoek moeten naar suiker. Wat vinden ze dan? Rijp fruit onder de perenboom, jam op je boterham, cola, bier en het glazuur op je taart.
Twee soorten die je in de tuin tegenkomt
De wespen die op je tafel afkomen zijn bijna altijd de gewone wesp of de Duitse wesp. De vele andere soorten in België, zoals graafwespen en solitaire wespen, hebben geen interesse in je eten en zie je nauwelijks. Ook hoornaars komen zelden op zoet af, die jagen liever op andere insecten.
Waarom ze in augustus feller reageren
Naast honger speelt er nog iets mee. Werksters leven maar drie tot vier weken en tegen eind augustus zijn veel dieren oud, traag en minder precies in hun gedrag. Ze reageren sneller geprikkeld als je met je hand zwaait. Het idee dat ze dan dronken zijn van gegist fruit klopt maar deels, maar het effect is hetzelfde: onhandige, opdringerige wespen.
Wat werkt en wat niet
Wapperen is het slechtste wat je kunt doen. Snelle bewegingen en het wegblazen van adem, waar CO2 in zit, worden door een wesp gelezen als een aanval. Blijf rustig zitten of duw het dier weg met een traag handgebaar.
Wat wel helpt: dek eten en drinken af, gebruik een beker met deksel, veeg gemorst zoet meteen weg en zet een schaaltje met overrijp fruit een meter of tien verderop in de tuin. Wespen zijn opportunisten en kiezen de makkelijkste bron. Een aantal ouderwetse trucjes, zoals een halve komkommer of koffiedik laten smeulen, doen in de praktijk weinig.
Zoete vallen met bier of limonade werken wel, maar vangen ook zweefvliegen en bijen. In een tuin waar je juist biodiversiteit wilt, is dat een dure oplossing voor een probleem dat vanzelf overgaat.
Ze zijn nuttiger dan hun reputatie
Het is verleidelijk om een nest meteen te laten verwijderen, maar één gemiddeld wespenvolk vangt in een seizoen enkele kilo's insecten. Daarmee houden wespen rupsen, vliegen en bladluizen in bedwang, gratis en zonder gif. Ze bestuiven bovendien bloemen, minder efficiënt dan bijen, maar het telt mee. Zit een nest op een plek waar niemand langsloopt, laat het dan gewoon staan.
Vanaf wanneer wordt het weer rustig
Eind september begint het volk af te sterven. Alleen de jonge koninginnen overwinteren, ergens onder schors of in een schuur, om in het voorjaar helemaal opnieuw te beginnen. Het oude nest wordt nooit hergebruikt. Na de eerste nachtvorst is de drukte volledig voorbij.
De piek die je nu in augustus meemaakt duurt dus maar een paar weken. Wie in die periode het eten afdekt en niet wappert, komt de zomer prima door zonder één steek.
